Chris van Voorst
SBK Hengelo
toont van zaterdag 27 juni tot 1 augustus 2009
Chris van Voorst
Het Absolute Moeten
Van Voorst (1918-2006) was een geboren Amsterdammer die eigenlijk zijn vader had moeten opvolgen als meubelmaker. De creativiteit en de vrijheid van het kunstenaarsschap trokken hem echter meer. Hij wist een soort compromis te vinden. Hij werd, onder directeur Willem Sandberg, restaurateur in dienst van het Stedelijk en maakte in zijn vrije tijd tekeningen en grafiek. Midden jaren vijftig kwamen daar schilderijen bij.
Bepaalde thema’s lopen door zijn hele oeuvre heen. Vrouwen bijvoorbeeld. Vaak in algemene zin, als menselijke wezens die hij bewonderde om hun schoonheid, hun eigenheid, hun vaardigheid tot vriendschap. Veelvuldig tevens in een bepaalde rol. Als de moeder die zich ontfermt over haar gekruisigde zoon (de ‘Piëta’ met haar “koel onbewogen wreedheid”), de zoon die zich aangetrokken voelt tot de moeder (‘Oedipus’), de vrouw als heldin (‘Dwaze Moeder’, “vernielde mensen die toch nog overeind komen”) of ook de vrouw als verleider (“fraai beaderde figuren gelijk Delfts aardewerk”). Daarnaast laten verschillende werken engagement zien dat zijn oorsprong moet hebben gevonden in de oorlogsjaren die Van Voorst als jongeman heel bewust had meegemaakt.
Behalve dat Sandberg hem vaak zijn aankopen ter beoordeling voorlegde of hem meenam op atelierbezoek, bestond de opleiding van Van Voorst voor een groot deel uit zijn dagelijkse werk. Als restaurateur gingen er belangrijke kunstwerken door zijn handen. Hij had zo, als weinig anderen, inzicht in het kunstenaarsschap en het kunnen van veel collega’s. Zijn bewondering ging vooral uit naar kunstenaars die kozen voor een figuratieve stijl, maar die zich nooit beperkten tot een getrouwe weergave van de werkelijkheid. Ze vervormden die realiteit en zetten haar naar hun hand of, beter nog, naar hun denken en voelen. Met name het werk van Breitner, Vincent van Gogh, Kate Kollwitz, Max Beckman en Francis Bacon maakte grote indruk op hem. Het werden zijn voorbeelden. Ze gaven hem de opleiding die hij nooit had genoten.
Van Voorst was geen kunstenaar die zich iedere dag met plezier aan het werk zette. Hij móést schilderen. “Ik bevind mij doorlopend in een zo groot spanningsveld dat ik het ten koste van alles kwijt wil (…)”. Hij deed er een tijd over voordat hij wist hoe hij een nieuw schilderij moest aanpakken. “Het wordt eerst een grote rotzooi.” Hij maakte het zichzelf dan ook niet gemakkelijk. Meestal werkte hij op groot formaat. Twee meter bij twee meter was geen uitzondering.
Had hij zich zijn thematiek volledig eigen gemaakt, in zijn stijl wilde hij nog wel eens variëren. Daarbij liet hij zich beïnvloeden door zijn grote voorbeelden. Op verschillende doeken zijn de strenge zwarte lijnen van Max Beckman terug te vinden. Sommige hoofden zijn ‘vervlekt’ zoals Francis Bacon dat deed. Een aantal doeken is een interpretatie van schilderijen van Vincent van Gogh (bijvoorbeeld ‘De Aardappeleters’ ). Van Voorst was geen klakkeloze navolger, maar hij probeerde in zijn schilderijen en tekeningen zijn bewondering voor die illustere voorgangers tot uitdrukking te brengen. Soms onhandig en daardoor ontroerend. Soms vaardig en bewonderenswaardig. Hij was echter het sterkst als hij zijn eigen weg zocht. Dunne, haast kale lagen verf in overwegend heldere kleuren en in hoge mate onvolledig, open of transparant. Delen van lichamen die ‘af’ zijn gecombineerd met hoofden of handen die nog door de fantasie van de kijker ingevuld kunnen en mogen worden.
Chris van Voorst bleef tot zijn dood actief. Het absolute moeten had niet te lijden onder zijn leeftijd. Zijn interesse voor zijn omgeving evenmin. Vrouwen bleven zijn doeken bevolken. Reacties op maatschappelijke gebeurtenissen bleven terugkeren.
Een opmerkelijk kunstenaar.
Tekst: Rob Perrée
Deze expositie is te zien bij SBK Hengelo, Molenstraat 16, 7551 DC, Hengelo.
De openingstijden zijn: Woensdag t/m vrijdag: 12 - 18 uur en zaterdag: 11 – 17 uur
De SBK is bereikbaar via telefoonnummer: 074 2914774
Meer informatie kunt u vinden op: www.sbk.nl
