Expositie Afra Willems bij galerie 16
Na haar opleiding aan Koninklijke academie voor Kunst en Vormgeving in ’s-Hertogenbosch behaalde Afra Willems (Beuningen 1978) in 2003 haar graad als Master of Fine Art aan het Dutch Art Institute te Enschede.
Haar werk gaat over het leven in deze tijd, over nu. Over imago, uiterlijk en de consumptie van identiteit:
‘Wie heeft mij gemaakt tot wat ik ben? Ik heb geen duidelijk ras of nationaliteit, geen duidelijke godsdienst, geen duidelijke afkomst en ook geen duidelijke toekomst. Wie ben ik? ’
Terwijl ze werkt laat ze die vraag rusten en ze overweegt en hervormt. De eigenschappen van olieverf en de benodigde technieken dwingen haar die tijd en rust te nemen. Rust en aandacht die zij ook gebruikt om de inhoud van haar werk gestalte te doen krijgen.
Schilderen gaat voor Afra Willems ook over kleur. Zorgvuldig bouwt ze die laag na laag op, zodat ieder schilderij al een ingeschapen geschiedenis heeft. Door de lagen heen zie je de tijd verstrijken. Steeds langer doet Willems over het voltooien van een schilderij. Dat maakt haar sterk bewust van het verstrijken van de tijd.
Wat wij nu zijn kan niet los gezien worden van tradities, religie en ceremonieel.
‘Religie kan het individu veel geven maar dwingende gebruiken, voorschriften en tradities kunnen ook te zwaar wegen en een afwijkend individu onder grote druk plaatsen. Het opofferen van individualiteit voor het collectief heeft een prijs waar de mens zich ieder persoonlijk aan onderwerpt of tegen afzet’
Geboeid hierdoor onderzoekt zij thema’s als schuld en onschuld, slachtofferschap en martelaarschap.
Afra Willems is een kunstenaar in de traditie. Ze houdt van de lange vaak religieuze geschiedenis die de schilderkunst in het Westen heeft. De traditie geeft meerwaarde. In haar werk is vooral de thematiek en vormentaal van het Symbolisme terug te vinden.
De Symbolisten verkozen het subjectieve en het irrationele boven het objectieve en het rationele van het realisme. Met hun werk ontstijgen ze de materiële wereld en gaan op in die van de ideeën en de droom. Zij gebruikten beelden uit de werkelijkheid, vaak in een “onmogelijke” omgeving, en met decoratieve elementen om er een stemming, een persoonlijke ervaring of een gevoel mee te verbeelden.
De vrouw is al eeuwen voor kunstenaars een muze, de inspiratiebron die de scheppingsdrang aanwakkert. De symbolisten verbeelden de vrouw als femme fatale, verleidelijk en raadselachtig komt ze veelvuldig voor in hun werk. Vrouwen als het zinnebeeld van erotiek en dood. De beelden waar wij in het dagelijks leven mee worden geconfronteerd zijn de vrouwbeelden uit de commerciële communicatie. Deze tonen de autonomie en volwaardige vrouwelijkheid. Helaas is dit slechts schijn want als vrouw faal je als je het aangeprezen product niet bezit. Hoe maakbaar is de vrouw?
Ook Willems verbeeld vrouwen: uitdagende Lolita’s die het recht aan hun zijde hebben, seksueel en alles behalve onschuldig, beestachtige Centauren, zelfopofferende zusters en dochters. Het werk van Willems doet denken aan een theater, een bühne waarop zij zichzelf toont in steeds weer een andere verschijningsvorm. Zij is de vrouw op ieder doek maar ondanks dat is haar werk geen egodocument. Hoe verhoud ik me als vrouw en kunstenaar tot de vrouwbeelden uit de traditie, de beeldende kunst en de commercie? Het is ieders levensopgave om de archetypen, deze oerbeelden in ons bewustzijn en ons dagelijkse leven te integreren en Afra Willems onderzoekt deze als kunstenaar. De hoer, de zuster, de dochter.
‘Het lijken soms structureel ineffectieve modellen van omgaan met het leven waar vrouwen hun persoonlijkheid aan koppelen, of mee verdedigen, dat fascineert me.’
Juist door zichzelf als model te gebruiken weet zij de eeuwenoude traditie waar de vrouw als object wordt verbeeld te doorbreken. Zij geeft zich zelf vorm en is daarmee subject geworden. Zij heeft autonomie verworven.
Het werk van Afra Willems is 14 november – 23 december 2009 te zien in Galerie 16, Molenstraat 16, 7551 DC, Hengelo, tel: 074 2914774
De galerie is open op woensdag tot en met vrijdag van 12.00 uur tot 18.00 uur en op zaterdag van 11.00 uur tot 17.00 uur. Op zaterdag 14 november om 15.00 uur zal de expositie geopend worden door Ellen Timmerman.
